Ekonomik akıl ile hareket etmezseniz kuzeyi terkeden tüketiciyi geri getiremezsiniz.
Güneye kayan ticaret kuzey Kıbrıs’ta panik yarattı. Bu nedenle güneyden kuzey Kıbrıs’a geçen kişilerin şahsi kullanımları için bagajlarında getirdikleri eşyaların geçişinde engeller artırıldı. Kuzey Kıbrıs ekonomisinin ayakta durmakta zorlandığına işaret eden KKTC Hükümeti acı gerçeği fark edip görmüş ve kabullenmiş, ancak bu sefer de panik içinde hareket etmeye başlamıştır.
Hükümetin yetkili Bakanı ard arda açıklamalar yapıyor. 135 Euro’nun altında olmasına rağmen kişilerin kuzeye getirdiği eşyalarına el konulup para cezası kesiliyor ve Hükümet kaçakcılık yaptıkları gerekçesi ile kişilerin mahkemeye verilebilecekleri tehdidini savuruyor.
Yeşil Hat Tüzüğü çerçevesinde kuzey Kıbrıs’tan güneye ve ters yönde geçirilen mallara uygulanan para limiti önceleri 50 Euro iken Tüzük değiştirilmiş ve yapılan değişikliğe paralel olarak KKTC Bakanlar Kurulu 2 Mart 2005 tarihinde bu miktarı 135 Euro’ya çıkarmıştı.
Yeşil Hattı geçebilen malların tanımı Tüzük’de “no commercial character”, ticari nitelik arzetmeyen mallar şeklindedir. KKTC, Dış Ticaret (Düzenleme ve Denetim) Yasası’nda yer alan “Ticari Nitelik Arzetmeyen Mal” tanımınına ilave olarak Yeşil Hat Tüzüğü’ne mütekabiliyet temelinde 6.01.2005 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Tüzük ile 19.04.2005 tarihli Yönetmelik, yapmıştır. Ancak Maliye Bakanı Uzun, son günlerde yaptığı açıklamalarla yapılan tanıma “hediyelik eşya” yorumu getirerek yasalara ters düşmüştür.
KKTC Dış Ticaret (Düzenleme ve Denetim) Yasası’nın tefsirinde “Ticari Nitelik Arzetmeyen Mal” için; “.... ithal edenin tamamen ve münhasıran şahsi veya işletmesinin kullanımına ait olan ve rekabeti engelleyici şekilde kar elde etmek amacıyla elden çıkarılamayacak taşınır mallar” tanımı yapılmaktadır ve bu tanıma mal bazında sınırlama getirilmemiştir.
Netice itibarıyle; Yeşil Hat Tüzüğü ve KKTC mevzuatına göre geçişleri yasaklanmış et ve süt ürünleri hariç, toplamı 135 Euro’nun altında olan taşınır malların tümünü, güney Kıbrıs ile kuzey Kıbrıs arasında her iki yönde de seyahat eden kişilerin beraberinde geçirmesi yasal bir haktır. Buna ilave olarak, 17 yaşın üstünde her kişi 1 litre alkollü içki ve 40 adet sigarayı da ilave olarak geçirebilir.
Bu durumda; ekonomik gerçekleri Sayın Bakana ve Hükümetine bir kez daha hatırlatmakta yarar görüyoruz. Kuzey Kıbrıs ekonomisinin rekabet gücünü yükseltmiyor, yatırım iklimini iyileştirmiyor, özel yatırımcıyı rakip görüyor ve ekonomiyi maliyeye kurban eden politikalar uyguluyorsanız, ülke ekonomisinin kendi ayakları üzerinde duramamakta oluşundan sorumlu olduğunuzu anlamalısınız.
Milyonlarca dolar zarar ediyor olmalarına rağmen KTHY ve benzeri devlet işletmeleri vasıtası ile devleti ekonomide aktör olarak tutmaya devam edip onlarca ekonomik antlaşmaya rağmen KİT’leri özelleştiremiyorsanız, popülizm ihtiyacınız nedeniyle kamu reformunu gerçekleştirmiyorsanız, bütçenizdeki delikleri kapatamayacaksınız. AB’ye yasal uyumu sağlamıyor, kartellerin oluşmasına göz yumuyor ve rekabeti koruyan yasaları çıkaramıyorsanız, ekonomik verimliliği artıramayacaksınız. İhale yasasını değiştirmez, politik yolsuzlukları sonlandırmazsanız ekonomiyi doğru yönetemeyeceksiniz.
Ekonomiyi, ekonomik kurallara uygun yönetemezseniz de kimse ile rekabet edemezsiniz ve kapalı ekonomide kalmaya mahkumsunuz. Tüketici eninde sonunda güney Kıbrıs’a kaçacaktı. Yalnız tüketiciyi değil yatırımcıyı da burada tutamazsınız. Güneyde çalışanların, sağlık hızmeti ve eğitim hızmeti alanların arkasından şimdi de tüketiciler güneye gitti diye polisiye tedbirlere başvuruyorsunuz. Bu gidişle yatırımcı da yakında oraya gidecektir.
Sayın KKTC Cumhurbaşkanı ve Hükümete sesleniyoruz; Bakan Uzun’un arkasına saklandığı “ülke ekonomisini ayakta tutabilmek” argümanı ile dahi olsa, ekonomik akıl ile hareket etmezseniz kuzeyi terkeden tüketiciyi geri getirmeniz mümkün görünmüyor. Bu durumda tek bir yolunuzun kaldığını farketmiş olmalısınız. Kapıları kapatıp, “Türkten Türke kampanyası” ile “Mandıra ekonomisi”ne geri dönüş yapacaksınız, eğer Kıbrıslı Türkler bunu yapmanıza izin verirlerse!!!.
Ali Erel
Başkan