Andreas Christou’dan cevap geldi: Christou “Kıbrıs’taki siyasi sorunun kapsamlı bir hal çaresi bulunmadan bu hakların kullanılması mümkün değil.” diyor
Kıbrıs Cumhuriyeti İçişleri Bakanı Andreas Christou’nun, 28 Şubat 2006 tarihinde 78 Kıbrıslı Türk tarafından yapılan müracaata beklenen olumsuz yanıtı geldi. Yanıt, bugün, 13 Nisan 2006 tarihinde üç sayfalık bir cevap şeklinde Ali Erel’e iletildi.
Andreas Christou’nun, iki lisanda, Türkçe ve Rumca gönderilen cevabında; “Kıbrıs Anayasası, toplumlardan ve toplumların üyelerinden söz ederek, seçme ve seçilme hakkını sağlar ve düzenler. Toplumunuz......., devletin anayasal organlarından çekilip katılmaması, ammeyi ilgilendiren konuların yürütülmesinde yer almaması ve anayasal organlara ve işlere katılmaması devam ettikçe, ....” şeklindeki ifadelerine ek olarak “Yukarıda belirtilen düzen, yani üyesi olduğunuz Türk toplumunun yokluğu, söz ettiğiniz anayasal düzenlemelerin işlemesini imkansız kılmaktadır.” şeklinde devam etmektedir.
Sayın Christou’nun, seçme ve seçilme hakkı ile ilgili verdiği cevap, “Endişelerinizi anlayışla karşılamama rağmen, yukarıda belirtildiği gibi, hiç kimsenin toplumunuzu anayasal haklardan mahrum etme niyetinde olmadığını temin eder, Kıbrıs’taki siyasi sorunun kapsamlı bir hal çaresi bulunmadan bu hakların kullanılması mümkün olmadığı şeklinde değerlendirmekteyim” şeklindedir.
Ali Erel ve Mustafa Damdelen’in, 78 Kıbrıslı Türkün müracaatını takiben 1960 hakları ile ilgili başlattığı çok yönlü girişim neticesinde hukuki sürece giriliyor.
Kıbrıs Cumhuriyeti İçişleri Bakanı Christou’ya 28 Şubat tarihli müracatlarla ilgili olarak, 5 Nisan tarihinde hatırlatma yazısı gönderilerek, 78 Kıbrıslı Türk tarafından yapılan müracaatlara yasal süre içinde cevap verilmediği ve konuyu yetkili bir mahkeme önünde ileri götürme gerekliliğinin ortaya çıktığı belirtildi.
Kıbrıs Ombudsman Eliana Nicolaou’ya gönderilen yazı ile de, yapılan müracaatlara yasal süre içinde cevap verilmemesi ve durumun aciliyeti nedeniyle Ombudsman’ın müdahil olması talep edildi. Avrupa Birliği Ombudsman P.Nikiforos Diamandouros’a gönderilen yazıda, üye devlet olan Kıbrıs Cumhuriyeti’nin hatalı faaliyetleri nedeniyle gerekli ikaz ve girişimlerin yapılması istendi.
BM Genel Sekreteri Sayın Kofi Annan’a, AB Konseyi, AB Komisyonu ve AB Parlamento Başkanları ve milletvekilleri ile Komisyon’un “sorunları çözme mekanizması” olan SOLVIT’e, Avrupa Parlamentosu Dilekçe Komitesi’ne, Üye Devletler’in Brüksel Daimi Temsilcilikleri’ne, Kıbrıs’taki Büyükelçilerine ve Avrupa Konseyi’nin ilgili birimlerine gönderilen yazılarla durum izah edildi ve AB’ye üye olan ve İnsan Hakları Konvansiyonu’nu imzalayan bir devletin kendi Anayasası’na ve İnsan Haklarına uygun davranmadığı şikayet edildi.
Seçme ve seçilme hakkının kullanılması ile ilgili müracaatı yasal süre içinde cevaplamadığı ve vatandaşlarını seçmen listesine kayıt etmediği konusunda bilgilendirilen kurumlar, Kıbrıslı Türklerin seçme ve seçilme hakkının Anayasa ve İnsan Hakları Sözleşmesine uygun olarak kullanmasını sağlamak ve müdahil olmak üzere girişim yapmaya davet edildi.
AB Komisyonu, Avrupa Parlamentosu, Milletvekilleri, Avrupa Konseyi ve diğer kurumlara bilgi verildi. AB Komisyonu, Parlamentosu, milletvekilleri, Avrupa Konseyi ile diğer AB Kurumlarına yazılan yazıda, Kıbrıs Cumhuriyeti Temsilciler Meclisi seçimlerinin 21 Mayıs 2006 da yapılacağı ancak henüz seçmen kütüklerine kayıtlarının yapılmadığı bildirildi.
Konunun acilen takibe alınıp ilgili AB ve uluslararası kurumların desteği istenmiş, etkilerini kullanmaları ve Kıbrıslı Türklere uygulanan ayırımcılığa karşı gerekli adımları atmaları talep edilmiştir.
Yapılan lobi faaliyetleri ve girişimler neticesinde alınan red cevabı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde sürecin başlatılabilmesi için iç hukuk yollarının tüketilmesine imkan yaratmıştır. Cevabın alındığı bugünden itibaren mahkeme süreçlerinin önü açılmış oldu. Kıbrıs Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi ve paralelinde diğer hukuk süreçleri hemen başlatılacaktır.
Saygılarımızla,
Ali Erel
Mustafa Damdelen
Not: EK I de, Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası’ndan, Avrupa Insan Hakları Konvansiyonu’ndan ve diğer alıntılar bilginize getirilmiştir. Mektupların içeriğinde ve ekinde bu alıntılara detaylı yer verilmiştir.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
EK I:
- Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası’na göre cevap verme süresi:
Madde 29
“Her şahıs, ferden veya diğer şahıslarla birlikte, yetkili herhangi bir amme makamına yazılı olarak müracaat veya şikayet ve bunların süratle incelenmesi ve karara bağlanması hakkına sahiptir. Gerekçeye dayanacak olan bu karar, derhal ve her halde otuz günü geçmiyen bir süre içinde müracaat veya şikayet sahibine yazılı olarak bildirilir.
Böyle bir karardan zarar gören her ilgili veya bu maddenin 1'inci fıkrasında gösterilen süre içinde kendisine bir karar bildirilmeyen her şahıs, müracaat veya şikayet konusu hakkında yetkili bir mahkemeye müracaat edebilir.”
Ayrı seçmen listeleri ile ilgili Anayasa maddesi;
Madde 63
“Bu maddenin 2'nci fıkrası hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, yirmi bir yaşına varmış ve Seçim Kanununda gösterilen ikamet şartlarını haiz her Cumhuriyet vatandaşı seçmen olarak Elen veya Türk seçim listesinden birine kaydedilmek hakkına sahiptir: Ancak, Elen Cemaati üyeleri yalnız Elen seçim listesine ve Türk cemaati üyeleri yalnız Türk seçim listesine kayıt edilebilirler.
Seçim Kanunu gereğince kayıt dışı bırakılan bir şahıs seçmen olarak kayıt edilme hakkına sahip değildir.”
- Kıbrıs Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi’nde Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’nın Temsilciler Meclisine karşı açtığı davadaki Mahkeme kararı(1986);
“Anayasanın 63 ve 66 maddelerinin değiştirilmesi için ileriye sürülen sebeplerin ne kadar ciddi olduğuna bakılmaksızın..... Kıbrısta bu günkü koşullarda madde 63 ve 66 yı değiştirmek için öne sürülen bu sebepler, ilgili maddelerin değişmemesi için varolan yüksek devlet ihtiyacının üzerinde değildir. Çünkü bu maddelerin içeriği her iki toplumu da etkilemektedir ve değiştirilmesi iki toplumun temsilcilerinin işbirliği olmaksızın gerçekleştirilemez”
- AİHM kararı: Aziz - Kıbrıs’a karşı (müracaat no 69949-01);
Madde 20
“Kıbrıs Cumhuriyeti Hükümeti yukarıda belirtilen sebeplerden dolayı “madde 63 -1 de seçmenler ya Türk ya da Elen seçmen listesinde yer almalıdırlar. Başka bir deyimle herhangi bir toplumun mensupları diğer toplumun seçmen listesinde yer alamaz” iddiasını ortaya koymuştur.”
Madde 28
“Her nekadar da devletlerin, anayasalarına uygun çerçeve içerisinde Parlamento seçimlerini düzenleyici ve Parlamentonun oluşumu ile ilgili yasalar yapma konusunda dikkate değer yetkileri olmasına rağmen, ve uygun kriterler her devletin kendine özgü tarihi ve politik nedenlerine göre değişiklikler gösterse de, bu kurallar bazı kişileri veya bazı grup mensubu kişileri ülkenin politik hayatında yer almaktan dışlamamalıdır ve bu dışlanmama Konvansiyonda ve ona imza koyan devletlerin anayasaları tarafından da garantiye alınmış yasama organı seçimi hakkı için özellikle geçerlidir.”
- İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme;
Protokol 1’in Madde 3’ü
“Yüksek Sözleşmeci taraflar, yasama organının seçilmesinde halkın kanaatlerinin özgürce yansımasını sağlayacak şartlar içinde, makul aralıklarla, gizli oyla serbest seçimler yapmayı taahhüt ederler.”
Sözleşme’nin Madde 14’ü
“Bu sözleşmede tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasal ve diğer kanaatlar, ulusal veya sosyal köken, ulusal azınlığa mensupluk, mülk, doğum veya herhangi başka bir durum bakımından hiçbir ayırımcılık yapılmadan sağlanır.”
